- Sleetsel, poederig zaagsel in plaats van houtsnippers en een zaag die naar één kant trekt: dat zijn de belangrijkste signalen van een botte ketting.
- Controleer de spanning voor elke sessie – een losse ketting slijt sneller en is onveiliger.
- Vijl met een vijlgeleider onder een constante hoek en een gelijk aantal slagen per tand; de juiste vijlmaat staat vaak op de ketting zelf (meestal 3,2, 4,0 of 4,8 mm).
- Zijn de schakels beschadigd, gebarsten of is de ketting maximaal opgerekt? Dan is vervangen veiliger dan blijven slijpen.
- Kettingolie en een schone geleiderail horen bij elke onderhoudsbeurt, niet alleen bij het slijpen.
Signalen van een botte of losse ketting
De meest voorkomende klacht bij een kettingzaag die ‘niet meer lekker zaagt’ is geen motorprobleem, maar een ketting die bot of los is. Een paar signalen die daarop wijzen: je moet merkbaar meer kracht zetten om door het hout te komen, de zaag trekt naar links of rechts in plaats van recht door te zagen, en het zaagsel verandert van grove snippers in fijn, bijna poederig stof. Ook rook of een brandlucht bij het zagen wijst vaak op een botte ketting die over het hout schuurt in plaats van erdoorheen snijdt. Een losse ketting herken je doordat hij aan de onderkant van het zaagblad duidelijk doorhangt, of van de rail springt tijdens gebruik.
Ketting spannen in 3 stappen
Doe dit altijd met de zaag uit en, bij een accu- of elektrische kettingzaag, met de accu verwijderd of de stekker eruit. Draag werkhandschoenen – ook een ‘botte’ ketting kan snijwonden veroorzaken.
- 1. Controleer de spanning. Til de ketting midden op de onderkant van het zaagblad iets omhoog. Kun je hem een paar millimeter van de rail trekken en valt hij daarna weer soepel terug, dan is de spanning goed. Hangt hij duidelijk door, dan moet je bijstellen.
- 2. Stel bij via de spanschroef of het zijpaneel. De meeste moderne kettingzagen hebben een spanschroef of -wieltje bij het zwaard, soms toolless via een draaiknop op de zijkant. Draai tot de ketting strak tegen de onderkant van de rail ligt, zonder dat hij strak staat.
- 3. Controleer of de ketting vrij ronddraait. Trek de ketting met de hand een rondje rond het zaagblad (met de zaag nog steeds uit). Loopt hij soepel zonder te haperen of te strak te zitten, dan is de spanning goed. Controleer de spanning na de eerste paar minuten zagen nog eens – een nieuwe of net gespannen ketting zet vaak nog iets.
Zelf slijpen met een vijlgeleider
Slijpen met een vijlgeleider is voor de meeste eigenaren goed zelf te doen, mits je rustig werkt en de ketting in goede staat is. Zet de zaag vast (of gebruik een klem) zodat het zaagblad niet kan bewegen, en werk met de accu eruit of de stekker uit het stopcontact.
De vijlmaat hangt af van het type ketting – meestal 3,2 mm, 4,0 mm of 4,8 mm. Deze maat staat vaak op de ketting zelf gestempeld of in de handleiding van je zaag; controleer dit altijd voordat je begint, want een verkeerde vijlmaat beschadigt de tand.
Plaats de vijlgeleider op de rail en volg de hoek die op de geleider staat aangegeven (meestal rond de 30 graden, maar dit verschilt per ketting). Vijl elke tand met evenveel slagen, steeds van binnen naar buiten, en werk de hele ketting in één richting af voor je het zwaard omdraait voor de andere kant. Zo blijven alle tanden even lang en zaagt de ketting recht door – ongelijke tanden zijn de meest voorkomende oorzaak van een zaag die scheeftrekt.
Na een paar keer slijpen worden de tanden korter en komen de dieptemeters (de kleine ‘rakers’ voor elke tand) relatief te hoog te staan, waardoor de zaag minder agressief pakt. Met een platte vijl en dieptemeter breng je die weer op de juiste hoogte terug.
Wanneer je de ketting vervangt
Slijpen heeft grenzen. Vervang de ketting in plaats van door te slijpen als je een van deze dingen ziet: scheuren of beschadigingen aan de schakels, tanden die zo ver afgesleten zijn dat er nauwelijks nog snijvlak over is, of een ketting die – ook na bijstellen – niet meer strak te krijgen is omdat hij simpelweg uitgerekt is. Ook na een klap tegen een spijker, steen of ander hard voorwerp is het verstandig de ketting goed te inspecteren voordat je verder zaagt: een beschadigde schakel kan tijdens gebruik breken. Twijfel je of de ketting nog veilig is, laat hem dan beoordelen door iemand met ervaring in plaats van er zelf mee door te werken.
Voor de EGO CS1600E is bijvoorbeeld een directe vervangingsketting met 90PX-profiel beschikbaar.
Onderhoud tussen seizoenen door
Naast slijpen en spanning hoort kettingolie bij elk onderhoudsmoment: een droge ketting slijt sneller en verhoogt de kans op oververhitting van het zwaard. Controleer voor elke zaagsessie of het oliereservoir gevuld is en of de olie daadwerkelijk op de ketting terechtkomt (houd de zaag even boven een lichte ondergrond en geef gas – je moet een lichte olienevel zien). Maak ook regelmatig de geleiderail schoon: zaagsel en hars hopen zich op in de groef en beperken de smering. Berg de zaag aan het eind van het seizoen schoon en met een licht ingevette ketting op, dat voorkomt roestvorming tijdens de winterstalling.
Dat hangt vooral af van hoeveel en welk hout je zaagt, niet van een vaste periode. Merk je dat je harder moet duwen, dat het zaagsel poederig wordt of dat de zaag scheeftrekt, dan is het tijd om te slijpen – ook als dat na één sessie al is.
Zolang de schakels onbeschadigd zijn en er nog voldoende snijvlak op de tanden zit, kun je gewoon blijven slijpen. Zodra je scheuren, sterk afgesleten tanden of een ketting ziet die niet meer strak te spannen is, is vervangen de veiligere keuze.
Kort samengevat
De meeste ‘zaagt niet lekker meer’-klachten los je op met twee simpele controles: staat de ketting goed gespannen, en is hij nog scherp? Beide check je in een paar minuten en kun je zelf onderhouden met een vijlgeleider en de juiste vijlmaat. Zodra je schade aan de schakels ziet of de ketting niet meer strak te krijgen is, is vervangen veiliger dan doorslijpen.
Twijfel je of jouw ketting nog goed is of welke vijlmaat je nodig hebt? Stuur ons gerust een appje via de contactpagina, dan kijken we met je mee.